وکالت در حقوق مدون ایران

وکالت در حقوق مدون ایران

وکیل

در اعلامیه کنگره بین المللی حقوقدانان دهم ژانویه ۱۹۶۱ آمده است : « متهم باید در تمام مدت تحقیقات بتواند با وکیل خود مشورت نماید و به داشتن چنین حقی از طرف مأمور تحقیق مستحضر گردد . مأمور تحقیق باید بی طرفانه تمام پرونده را در اختیار متهم و وکیلش قرار دهد ، اگر دلایلی بدون رعایت این اصول جمع آوری شود ، نمی توان آنها را علیه متهم مورد سوء استفاده قرار داد .»

ماده ۱۲۸ قانون آیین دادرسی کیفری می گوید :« متهم می تواند یک نفر وکیل همراه خود داشته باشد . وکیل متهم می تواند بدون مداخله در امر تحقیق ، پس از خاتمه تحقیقات مطالبی را که برای کشف حقیقت و دفاع از متهم یا اجرای قوانین لازم بداند به قاضی اعلام نماید . » تبصره این ماده نیز استثنائی بر حکم ماده مذکور وارد کرده می گوید : در مواردی که موضوع جنبه محرمانه دارد یا حضور غیرمتهم به تشخیص قاضی موجب فساد گردد و همچنین درخصوص جرائم علیه امنیت کشور حضور وکیل در مرحله تحقیق با اجازه دادگاه خواهد بود . »

اخلاق حرفه ای وکالت

وکلا پیش از آغاز، سوگند مخصوص وکالت را بر زبان می آورند و به خداوند متعال قسم یاد می کنند که همیشه قوانین و نظامت را محترم شمرده و جز عدالت و احقاق منظوری نداشته و برخلاف شرافت قضاوت و وکالت اقدام و اظهاری ننمایند و نسبت به اشخاص و مقامات قضایی و اداری و همکاران و اصحاب دعوی و سایر اشخاص رعایت احترام را نموده و از اعمال نظریات سیاسی و خصوصی و کینه توزی و انتقام جویی احتراز نمایند و شرافت خود را وثیقه سوگندشان قرار می دهند .

وکیل با بسیاری از اسرار مردم سرو کار دارد و همین امر به وی امکان سوء استفاده از مقام و جایگاه را می دهد اما این اخلاق و تقوای حرفه ای است که به او اجازه نمی دهد از موقعیت خویش سوء استفاده نموده و به افشای سر ، سوء استفاده ، تصفیه حساب و … بپردازد .

اولین باری که در نصوص قانونی اشاره به استقلال کانون وکلا شده است ، قانون وکالت مصوب ۱۳۱۵ می باشد

سابقه کانون وکلای دادگستری

شخصیت حقوقی کانون وکلا ناشی از قانون خاص یعنی قانون لایحه استقلال کانون وکلا مصوب پنجم اسفند ماه ۱۳۳۳ بوده و در قلمرو حقوق عمومی است .

پیدایش حرفه وکالت در ایران بی شباهت به سایر کشورها نیست . پیش از استقرار مشروطیت ، قضاوت و دادرسی زیر نظر عام و روحانیون قرار داشت و مرافعات مردم در محضر علما ء و مجتهدین طرح و حل و فصل می شد . مقارن همان دوران افرادی به عنوان وکیل وارد کار شدند ولی حرفه و شغل اصلی آنان وکالت نبود بلکه بر سبیل اتفاق و به منظور حمایت از حقوق افراد بدون هیچ قید و شرطی به دفاع می پرداختند . با این حال چون شرط اساسی انجام این وظیفه دانش و معلومات و سخندانی و نویسندگی بود ، از بین آشنایان به علوم قدیمه و محررین و امثال آن ، کسانی پیدا شدند که به این کار اشتغال ورزیدند و چون در این دوره ملاک قضاوت و فعل دعاوی اصول فقهی و استنباطات احکام شرع و فتاوای علما بود ، لذا وکلای دعاوی نیز با توسل به مبانی فقهی و شرعی و یا فلسفی از موکلین خود دفاع می کردند.

نخستین بار در ۲۷ تیر ماده ۱۳۰۰ شمسی ، مجمع وکلای رسمی تشکیل شد و نظامنامه ای مرکب از ۲۴ ماده تصویب نمود که به موجب آن در هر حوزه قضایی که تعداد وکلا به ۲۰ نفر می رسید ، می توانستند مجمع وکلای آن حوزه را تشکیل دهند و هیئت مدیره ای مرکب از ۷ نفر انتخاب کنند اما این مجمع دوام چندانی نداشت و در سال ۱۳۰۲ منحل شد .

حقوق

بار دیگر در ۲۰ آبان ماه ۱۳۰۹ کانون وکلای عدلیه با حضور اکثریت وکلا به وسیله مرحوم داور وزیر عدلیه وقت رسماَ افتتاح شد .

به موجب قانون مصوب ۲۵ بهمن ۱۳۱۵ اصول تشکیلات وکلا و طریقه انتخاب هیئت مدیره و وظایف و اختیارات کانون تصویب و به موقع اجرا گذاشته شد . همچنین اولین باری که در نصوص قانونی اشاره به استقلال کانون وکلا شده است ، قانون وکالت مصوب ۱۳۱۵ می باشد . البته در این قانون تنها به استقلال کانون در زمینه « عوائد و مخارج » اشاره شده بود و از نظر نظامات از « وزارت عدلیه » تبعیت می کرد . اما به موجب قانون ۵ اسفند ۱۳۳۳ این استقلال حیطه گسترده تری یافت .

در قانون مذکور آمده است : « کانون وکلای دادگستری مؤسسه ای است مستقل و دارای شخصیت حقوقی . »

در قانون ۵ اسفند ۱۳۳۳ و آیین نامه آن ، اموری نظیر دادن پروانه وکالت ، اداره امور راجع به وکالت دادگستری، نظارت بر اعمال وکلا ، معاضدت قضایی و فراهم آوردن وسایل پیشرفت علمی و عملی وکلا جزء وظایف و اختیارات کانون وکلا ذکر شده است .

ماده ۱۲۸ قانون آیین دادرسی کیفری می گوید :« متهم می تواند یک نفر وکیل همراه خود داشته باشد . وکیل متهم می تواند بدون مداخله در امر تحقیق ، پس از خاتمه تحقیقات مطالبی را که برای کشف حقیقت و دفاع از متهم یا اجرای قوانین لازم بداند به قاضی اعلام نماید . »

بدین ترتیب پس از سال ها تلاش و کوشش و مجاهدت و یک مبارزه پی گیر و دامنه دار قانون استقلال کانون وکلا و آئین نامه آن از اوایل سال ۱۳۳۴ به صورت منشور قانونی وکلای دادگستری درآمد. این قانون اثر یک عامل زورگر و استثنایی نبود بلکه از سال ۱۳۰۰ تا آخر ۱۳۳۳ وکلای دادگستری با صبر و حوصله و با درنظر گرفتن کلیه مقررات و قوانین موضوعه به دنبال رسیدن به این هدف بودند .

۲۶ ماده اصل لایحه استقلال کانون و ۸۹ ماده و ۲ تبصره آن را تشکیل می دهد .

ارکان کانون وکلای دادگستری

پس از آنکه هیأت مدیره انتخاب گردید از بین اعضای خود یک نفر رئیس و دو نفر نائب رئیس و دو منشی، دو بازرس به رأی مخفی برای مدت یکسال انتخاب می شود . ارکان کانون عبارتند از :

۱- هیأت عمومی ۲- هیأت مدیره ۳- دادسرای انتظامی وکلا ۴- دادگاه انتظامی وکلا

علاوه بر این ارکان کانون دارای کمیسیون هایی برای کارآموزی ، ترفیع وکلا ، معاضدت قضایی ، راهنمایی ، امور بین الملل ، سخنرانی و مجله و کتابخانه می باشد .

به موجب قانون مزبور ، وکالت دادگستر منحصر شد به :

الف ) کسانی که تا تاریخ تصویب قانون دارای پروانه وکالت بوده و سلب صلاحیت از آن نشده باشد.

ب ) اشخاصی که طبق شرایط زیر می توانند از کانون وکلا تحصیل پروانه نمایند .

۱- کسانی که دارای ده سال متوالی یا پانزده سال متناوب سابقه خدمات قضایی بوده و لااقل پنج سال ریاست یا عضویت دادگاه داشته باشند و سلب صلاحیت قضایی از آنها از طرف دادگاه عالی انتظامی قضات نشده باشد .

۲- کسانی که دارای دانش نامه لیسانس بوده و پنج سال سابقه خدمات قضایی داشته باشند و سلب صلاحیت قضایی از آنها نشده باشد و در نهایت لیسانسیه هایی که سابقه دو سال خدمت قضایی دارند.

دادسرا و دادگاه های انتظامی وکلا

طبق قانون استقلال کانون وکلا ، دادسرا و دادگاه های انتظامی از ارکان تشکیل دهنده کانون اند . « رسیدگی به تخلفات و تعقیب انتظامی وکلا و کارگشایان دادگستری به وسیله دادسرا و دادگاه انتظامی وکلا به عمل آید . »

دادسرای انتظامی وکلا از یک دادستان و یک معاون اول و چند دادیار که از طرف هیأت مدیره از بین وکلای پایه یک انتخاب می شوند ، تشکیل می گردد ، دادگاه انتظامی نیز از ۳ نفر وکیل درجه ۱ برای مدت ۲ سال که از طرف هیأت مدیره انتخاب می شوند که با تشریفاتی که در آئین نامه قانون استقلال وکلا ذکر شده است به تخلفات وکلا رسیدگی کرده و احکام محکومیت یا برائت صادر می نمایند .

بخش حقوق تبیان

 

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.